برنامه‌ریزی آمایش سرزمین در عصر تحولات اقلیمی با تأکید بر الزامات تاب‌آوری، پایداری و عدالت فضایی
دوره 1، شماره 4، 1404، صفحات 44 - 58
نویسندگان : شایان دارابی* 1
1 - کارشناسی ارشد برنامه ریزی آمایش سرزمین دانشگاه تربیت مدرس
چکیده :
پدیده تغییر اقلیم و پیامدهای گسترده آن، پارادایم‌های سنتی برنامه‌ریزی فضایی را با چالش‌های بنیادین مواجه ساخته است. این مقاله که به روش مروری غیرسیستماتیک و با تکیه بر ادبیات نظری موجود تدوین شده است، با هدف تبیین الزامات نوین در برنامه‌ریزی آمایش سرزمین در عصر تحولات اقلیمی به رشته تحریر درآمده است. در این راستا، مفاهیم کلیدی نظیر پایداری، تاب‌آوری و عدالت به عنوان ارکان اصلی در مواجهه با عدم‌قطعیت‌های اقلیمی مورد واکاوی قرار گرفته‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که تغییرات جمعیتی و مهاجرت‌های ناشی از مخاطرات زیست‌محیطی، نیازمند بازنگری در سیاست‌های توزیع فضایی و تخصیص منابع هستند. علاوه بر این، ارتقای تاب‌آوری در دو بعد کالبدی و اکولوژیکی، به‌ویژه در سکونتگاه‌های آسیب‌پذیر، امری گریزناپذیر است که با بهره‌گیری از ظرفیت خدمات اکوسیستمی قابل دستیابی خواهد بود. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که اتکا به راهکارهای نوین و همگام با طبیعت می‌تواند استراتژی‌های انطباق را بهینه‌سازی کند. با این حال، قلب تپنده برنامه‌ریزی معاصر، توجه به توزیع عادلانه مزایا و مضرات ناشی از سیاست‌های اقلیمی است؛ جایی که مفهوم عدالت در ابعاد تقاطعی، زراعی و شهری باید در کانون تصمیم‌گیری‌ها قرار گیرد تا از تعمیق نابرابری‌های تاریخی-جغرافیایی جلوگیری شود. در نهایت، این پژوهش با ارائه توصیه‌های سیاستی، مدلی مفهومی جهت گذار به سوی آمایش سرزمین پایدار و عادلانه پیشنهاد می‌دهد.