.jpg "پوستر نشریه")
تبیین و رتبه بندی شاخص های زیست پذیری کاربری های چندمنظوره نیمه عمومی شهر تهران با استفاده از مدل معادلات ساختاری (SEM) و تکنیک TOPSIS
دوره 2، شماره 2، 1405، صفحات 39 - 63
1 - Department of Urbanism., Tourism, Architecture and Urban Research Center, Is.C., Islamic Azad University, Isfahan, Iran.
2 - خیر دانشجو
3 - Department of Urbanism., Tourism, Architecture and Urban Research Center, Is.C., Islamic Azad University, Isfahan, Iran.
4 - Department of Urbanism., Tourism, Architecture and Urban Research Center, Is.C., Islamic Azad University, Isfahan,
چکیده :
سنجش زیست پذیری در کاربری های چندمنظوره نیمه عمومی شهری، به دلیل ماهیت چندبعدی و پیچیده این فضاها، نیازمند چارچوبی روش شناختی است که بتواند ضمن شناسایی نظام مند ابعاد و شاخص های مؤثر، روابط تبیینی میان آن ها را آشکار کرده و امکان رتبه بندی علمی معیارها را فراهم سازد. هدف پژوهش حاضر، معرفی، تبیین و اعتبارسنجی یک چارچوب روش شناختی ترکیبی و سه مرحله ای برای سنجش و رتبه بندی زیست پذیری کاربری های چندمنظوره نیمه عمومی شهر تهران است. این چارچوب، فراترکیب نظام مند ادبیات، بومی سازی و اعتبارسنجی خبرگی و مطالعه میدانی را با مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر کوواریانس و تکنیک تصمیم گیری چندمعیاره TOPSIS یکپارچه می کند. در مرحله نخست، با بررسی نظام مند مطالعات مرتبط، ابعاد و شاخص های اولیه زیست پذیری شناسایی و چارچوب مفهومی پژوهش تدوین شد. در مرحله دوم، شاخص های استخراج شده با مشارکت ۵۶ نفر از خبرگان شهرسازی مورد ارزیابی و بومی سازی قرار گرفتند. در مرحله سوم، چارچوب نهایی در میان ۳۸۴ نفر از کاربران شش مرکز چندمنظوره شهر تهران در یک مطالعه میدانی مورد آزمون قرار گرفت. برای ارزیابی مدل اندازه گیری و روابط بین سازه ها از SEM-CB با استفاده از نرم افزار AMOS نسخه ۲۴ استفاده شد و پس از تأیید روایی و پایایی سازه ها، ضرایب مسیر استاندارد مدل به عنوان مبنای تعیین وزن معیارها در TOPSIS به کار رفتند. این ضرایب پس از نرمال سازی، به گونه ای تبدیل شدند که مجموع وزن ها برابر با یک باشد و سپس برای رتبه بندی معیارها و مقایسه مراکز مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج نشان داد ابزار پژوهش از پایایی مطلوب برخوردار است؛ به طوری که آلفای کرونباخ در مرحله خبرگی ۰٫۹۰۸ و در مرحله میدانی ۰٫۹۶۰ به دست آمد. همچنین، مقدار میانگین واریانس استخراج شده برای همه سازه ها بیش از ۰٫۵ و بارهای عاملی استاندارد در دامنه ۰٫۵۸ تا ۰٫۸۷ قرار داشت که بیانگر روایی همگرا و روایی سازه قابل قبول است. شاخص های برازش مدل ساختاری نیز در محدوده قابل قبول قرار گرفتند. نوآوری اصلی پژوهش، ارائه چارچوبی تکرارپذیر برای پیوند منظم مدل سازی تبیینی و تصمیم گیری چندمعیاره و استفاده از ضرایب مسیر SEM به عنوان مبنای وزن دهی TOPSIS است، بدون آنکه این ضرایب به عنوان شواهد قطعی علیت تفسیر شوند. چارچوب پیشنهادی می تواند به عنوان الگویی قابل انتقال برای سنجش، مقایسه و رتبه بندی زیست پذیری انواع فضاهای شهری و پشتیبانی از تصمیم گیری برنامه ریزی و طراحی شهری مورد استفاده قرار گیرد. این رویکرد همچنین امکان استفاده هم زمان از شواهد نظری، قضاوت خبرگان و داده های کاربران را فراهم می کند و می تواند محدودیت های ناشی از اتکای صرف به یک روش تحلیلی را کاهش دهد.
Abstract
- 1405/07/11
- 1405/07/22
- 1405/08/08
- 37
- 3